23 Eylül 2020, Çarşamba

Botulinum toksini - Distoni

26 Eylül 2012, Çarşamba

     


Prof. Dr. Nefati Kıylıoğlu

Bu sözü ilk kez televizyonda duydum. Nasıl hoşuma gitti bilemezsiniz!. "Hayatta iyi ya da kötü diye bir şey yoktur, hayatta denge vardır." İşte tanımlamadaki mükemmellik dedim. Harikulade!

Bu sözün bizimle alakası nedir? diyeceksiniz. İşte vücudumuzdaki - hayatımızdaki tahterevalli...
Hikaye söyle başlar. 1895 yılında Belçika'da müzik festivali sırasında sosisten gıda zehirlenmesi görülür. Emile Van Ermengem adlı araştırıcı bir bakteriyi bulur ve sonrasında bu bakterinin toksin ürettiğini gösterir. Bu toksin bilinen en güçlü zehirlerden biri çıkar. Yaşasın zehir bulundu, artık kimse ölmeyecek derken, tahterevalli ilk kez ortaya çıkıyor, denge diğer tarafa kayar! Zehir varsa öldürülecek adam da vardır! Hemen biyolojik silah geliştirilir. Bakterinin bulunmasından yaklaşık 100 yıl sonra tahteravalli yine denge durumunu değiştirir. Bu kez Alan araştırmacı Alan Scott bu toksini çok az miktarda kullanarak, şaşılık durumunu ve istemsiz kasılmaları başarı ile tedavi ettiğini gösterir. Sonrasında da ilaç olarak kullanım devri başlar. Şaşılık, istemsiz kasılmalar derken kullanım alanları çorap söküğü gibi artar.  Benzetmede hata olmaz derler bilirsiniz, toksinin durumu "çaya - çorbaya limon" haline gelir. Yüzdeki - boyundaki kırışıklıklar, çene eklemindeki ağrılarının dindirilmesi, aşırı el ve koltuk altı terlemesi, eldeki titremeler, anüs etrafındaki yırtıklar ve hatta geçmeyen migren ağrısı gibi durumlarda bile kullanım alanı bulur. Bozulan dengeleri düzeltmek için öldürücü olan bir zehir, artık hem bir ilaç ve hem de bir silahtır.

Distoni nedir? Botulinum toksini Nöroloji pratiğinde niçin kullanılır?
Distoni kelimesi kaslarda istemsiz ve tekrarlayan kasılmaların olmasını bize anlatır. Normalde kaslarımız harekete hemen başlayabilmek için hafif kasılı durumda dururlar. Bu durum bizim ani hareketler yapmamızı, tehlikeden kaçmamızı sağlar. Tahterevalli burada farklı yöne hareket etmiş, ihtiyaç duyulanın - normalin üzerindeki kasılma ile yani distoni ile sonuçlanmıştır. Distoni çocukluk çağından tutun da erişkinlik dönemine kadar her yaşta ortaya çıkabilir. Çocukluk döneminde olanlar genellikle tüm vücut kaslarında bu istemsiz kasılmalara yol açarken, erişkin dönemde sadece bir bölgeyi tutar. Bu bölge yüzün bir yarısı (hemifasiyal spazm), her iki göz (blefarospazm), boyun kasları (tortikollis vs...) gibi genellikle baş ve boyun bölgesidir. Bazen müzik aleti çalanlarda ya da çok yazı yazanlarda müzisyen krampı ya da yazıcı krampı adı ile gözlenir ve hareketi engeller. Kasılmaların nedeni çocukluk döneminde daha çok genetik sebepler iken, erişkin dönemde genellikle bir sebep bulunamaz.

Bu rahatsızlıklar var ise hemen bu toksini uygulamak mı gerekir? İlaç tedavisi yok mudur?
İlaç tedavisi vardır ve öncelikle de onlar denenir. Hatta çocukluk dönemindeki distonilerde mutlaka dopamin tedavisi ile düzelme olup olmadığı incelenir. Ağızdan tedavi seçenekleri arasında dopamin, dopamin reseptör blokerleri, antikolinerjik ilaçlar, antiepileptik ilaçlar, kas gevşetici ilaçlar vs.. kullanılır. Bu ilaçlar yanı sıra, ameliyat ile içindeki ilacı beyin omurilik sıvısına sürekli ve az dozda boşaltan bir pompa düzeneği, beyindeki bazı bölgelerin ameliyat ile tahrip edilmesi ya da cihazlar ile uyartılması da kullanılan diğer yöntemler arasındadır. Ancak bunlar deneyim, beceri ve ekonomik maliyet gerektirir. Tek bölgeyi etkileyen distonilerde ilaç tedavisinin etki ve yan etkileri genellikle hastanın beklentilerini karşılamaz ve botulinum toksini kullanmak cazip hale gelir.

Botulinum toksini nasıl etki eder? Kimler için uygun değildir? Yan etkileri nelerdir? Nelere dikkat etmek gerekir?
Toksin sinirin kas ile bağlantısını keser, hiçbir bilgi kasa ulaşamaz. Toksin hamilelik ve emzirme, myastenia gravis gibi kas ve nöropati gibi sinir hastalığı olanlar, bazı ilaçları kullananlar (antibiyotikler, penisilamin, kinin, Ca kanal blokerleri) için uygun değildir. Yapıldıktan sonra bulantı, halsizlik, grip benzeri yakınmalar, döküntüler gözlenebilir. Ayrıca injeksiyon yerinde ağrı, şişme, kızarıklık, kanama, baş ağrısı ve kısa süreli duyu yitimi olabilir. Uyarı olarak işlem öncesinde de aspirin gibi kanamayı kolaylaştırıcı bir tedavi bir hafta süre ile alınmamış olması ve işlem sonrasında da 4 saat süre ile yatılmaması ve ağır egzersiz yapılmaması hatırlanmalıdır.



Yazarın Tüm Yazıları
Yaşlılık ve sağlıklı yaşam 25 Mart 2014, Salı
Serebellar hemoraji - Beyincik kanaması 18 Mart 2014, Salı
Damar iltihaplanması - Vaskülit 11 Mart 2014, Salı
Behçet Hastalığı 4 Mart 2014, Salı
Beyin ölümü 25 Şubat 2014, Salı
İnsan sağlığı ve bilgi üretimi 18 Şubat 2014, Salı
Apraksi - Hareketin yapılamaması 11 Şubat 2014, Salı
Spinoserebellar ataksi 28 Ocak 2014, Salı
Epilepsi ve cerrahisi 21 Ocak 2014, Salı
Servikal spondilotik myelopati 14 Ocak 2014, Salı
Temporal arteritis 7 Ocak 2014, Salı
Kapı - Duvar 2 Ocak 2014, Perşembe
Göz felci (Gözde hareket kaybı) 24 Aralık 2013, Salı
Paraneoplastik sendrom 17 Aralık 2013, Salı
Düşük el (Radiyal sinir felci) 10 Aralık 2013, Salı
Status Epileptikus (Nöbet fırtınası) 3 Aralık 2013, Salı
Beynin sağ ve sol yarısı 26 Kasım 2013, Salı
Beyin tümörü ve nöbet geçirme 19 Kasım 2013, Salı
Hekimlikte hastalığı tanıma ve zaman 5 Kasım 2013, Salı
Normal basınçlı hidrosefali (Beynin su toplaması) 26 Ekim 2013, Cumartesi
Ben Multipl Skleroz (MS) hastası mıyım? 11 Ekim 2013, Cuma
İlaçlar ve vücudumuz 1 Ekim 2013, Salı
Beyin ve beyin zarlarının iltihaplanması 17 Eylül 2013, Salı
Davranışlar ve sağlığımız 12 Eylül 2013, Perşembe
Göz hareketleri ve bozuklukları 3 Eylül 2013, Salı
Dirsekte sinir sıkışması - Kubital Tünel Sendromu 20 Ağustos 2013, Salı
Göz kapağı düşmesi - Blefaroptozis 14 Ağustos 2013, Çarşamba
Sınırlar ve canlılık 6 Ağustos 2013, Salı
Siyatik sinir etkilenmesi. 30 Temmuz 2013, Salı
Pozisyon değişmesi ile ortaya çıkan baş dönmesi - BPPV 23 Temmuz 2013, Salı
Sıcaklık, ısı ve bedenimiz 16 Temmuz 2013, Salı
Damar sertliği - Ateroskleroz 10 Temmuz 2013, Çarşamba
Uyku ve baş ağrısı 3 Temmuz 2013, Çarşamba
Sinir çalışma bozukluğu - Periferik Nöropati 26 Haziran 2013, Çarşamba
Beyin çalışmasının yetmezliği - Deliryum 19 Haziran 2013, Çarşamba
Yutma bozukluğu - Disfaji 12 Haziran 2013, Çarşamba
Geçici Bellek Kaybı 4 Haziran 2013, Salı
Ortostatik hipotansiyon 15 Mayıs 2013, Çarşamba
Kulak çınlaması - Tinnitus 7 Mayıs 2013, Salı
Kore - Sydenham koresi 30 Nisan 2013, Salı
Vitamin B12 ve sinir sistemi 23 Nisan 2013, Salı
Doğa, vücudumuz ve enerji dönüşümleri 16 Nisan 2013, Salı
Uykudaki davranış bozuklukları - Parasomniler 11 Nisan 2013, Perşembe
Amyotrofik Lateral Skleroz - ALS 3 Nisan 2013, Çarşamba
Beynimiz ve yaşlanma 27 Mart 2013, Çarşamba
Myelopati - Omurilik etkilenmesi 2 19 Mart 2013, Salı
Myelopati - Omurilik etkilenmesi - 1 11 Mart 2013, Pazartesi
Akut distoni - İlaç ile ortaya çıkan kasılma durumu 5 Mart 2013, Salı
Hemifasiyal spazm - Yüzde ve gözde istenmeyen kasılma durumu 27 Şubat 2013, Çarşamba
Tiroid bezi ve göz hastalığı 23 Şubat 2013, Cumartesi
Ağrı - Beş duyunun cezalandırıcısı 6 Şubat 2013, Çarşamba
Demans - Bunama hastalığı 29 Ocak 2013, Salı
Yalancı tümör sendromu (Psuedotumor cerebri) 22 Ocak 2013, Salı
Karotis damarı daralması - Şah damarı darlığı 15 Ocak 2013, Salı
Uykusuzluk - İnsomni 8 Ocak 2013, Salı
Parkinson hastalığı ve cerrahi tedavisi 1 Ocak 2013, Salı
Bel ağrısı 24 Aralık 2012, Pazartesi
Uykuda nefes durması - Horlama 18 Aralık 2012, Salı
Bayılma (Senkop) 12 Aralık 2012, Çarşamba
Beyin kanaması ve yüksek tansiyon (Hipertansiyon) 4 Aralık 2012, Salı
Ağrı kesici kötüye kullanım baş ağrısı 29 Kasım 2012, Perşembe
Diyabetik nöropati (Şeker hastalığı ve sinir iltihabı) 20 Kasım 2012, Salı
Fibromyalji Sendromu 13 Kasım 2012, Salı
İnflamatuar myopatiler - (Dermatomyozit/Polimyozit) 7 Kasım 2012, Çarşamba
Myastenia Gravis 30 Ekim 2012, Salı
Akut inflamatuar demyelinizan nöropati - GBS (Guillain-Barre Sendromu) 23 Ekim 2012, Salı
Nöbet geçirme - Sara hastalığı (Epilepsi) 16 Ekim 2012, Salı
Optik Nörit 9 Ekim 2012, Salı
İnme - Stroke 3 Ekim 2012, Çarşamba
Botulinum toksini - Distoni 26 Eylül 2012, Çarşamba
Yanan ayaklar - Küçük lif nöropatisi 18 Eylül 2012, Salı
Yüz felci - Fasiyal paralizi 12 Eylül 2012, Çarşamba
Huzursuz Bacaklar Sendromu 4 Eylül 2012, Salı
Trigeminal nevralji 28 Ağustos 2012, Salı
Tek gözde ağrısız - ani görme kaybı (Amarozis Fugax) 21 Ağustos 2012, Salı
Parkinson Hastalığı 14 Ağustos 2012, Salı
El titremesi - Tremor 7 Ağustos 2012, Salı
Sinir Sıkışması - Karpal Tünel Sendromu 31 Temmuz 2012, Salı
Baş ağrısı - Migren (2. bölüm) 24 Temmuz 2012, Salı
Baş ağrısı - Migren (1. bölüm) 17 Temmuz 2012, Salı
Çift görme 10 Temmuz 2012, Salı
Baş dönmesi 3 Temmuz 2012, Salı
Prof. Dr. Kıylıoğlu Çine Madran’da 2 Temmuz 2012, Pazartesi