26 Eylül 2020, Cumartesi

Parkinson Hastalığı

14 Ağustos 2012, Salı

     


Prof. Dr. Nefati Kıylıoğlu

"Bana 'sen niye bize kötü kötü bakmaya başladın' diyorlar.

Anlayamıyorum! Ben onlara kötü kötü bakmıyorum. Ama duruşum değişti sanki, yaşlılık işte...

Önceden dağlardaki tekeler gibiydim, kimse arkamdan yetişemezdi. Şimdi yavaşladım, adımlarım küçüldü, biraz da kamburum çıktı. Yorgunluk başladı ve sesim bile eskisi gibi gür değil artık.

Eşim 'bey, bey; yüksek sesle söyle dediklerini duyamıyorum!' diyor.

Ben yaşlanıyorum diyorum ama...."

Hayır bu sadece yaşlılık değil. Bu Parkinson hastalığı!

Parkinson hastalığı nedir? Niye olur? Nasıl tanınır?
Beyin sapı bölgesi beyin ve omurilik bölgesi arasında kalan ve beyni uyandıran çekirdek dediğimiz yapıların bulunduğu bir yerdir. Bu çekirdekler beyni uyandırma işlemi - uyku ve uyanıklık - yanı sıra moral durumunu düzenleme, ağrı algısını denetleme ve düzenleme, soluk alıp verme, kalbin atışını düzenleme gibi işlerimizi otomatik olarak yaptırır. Parkinson hastalığında beyin sapı bölgesinde bulunan bu yapıların işlevlerinde eksiklikler ortaya çıkar. Eksiklik uzun yıllar içinde ortaya çıktığı için çoğunlukla fark edilemez ve günlük yaşam içinde normalmiş gibi değerlendirilir. Bunlar arasında kabızlık, uykudaki maceralı rüyalar, vücut ve bacak hareketleri, koku almadaki yetersizlik gibi yakınmalar sayılabilir. Bu işaretlerin nedeni aranmış ve normalde olmaması gereken proteinlerin beyin sapı bölgesinde biriktiği ortaya konmuştur. Bu birikim ve nedenini bilemediğimiz enerji eksikliği sonucunda hücrelerimiz ölür. Parkinson hastalığını tanımamıza neden olan el titremesi, hareketlerde yavaşlama ve muayenede bulduğumuz katılık bulgusu bize bu hastalıktaki motor hareketle ilişkili çekirdeklerin bozulduğunu gösterir. Bu çekirdek dopamin denilen kimyasal maddeyi salgılamaktadır.

"İnanmıyorum! Hastalık yıllardır var da, biz onu şimdi mi fark ediyoruz? Daha önce fark edemez miyiz? İlerlemesi durdurulamaz mı?"
Evet hastalığınız yıllardır yavaş yavaş ilerliyor. Motor çekirdek beyin sapı bölgesinde en üstte yerleşir. Beyin sapının en altından başlayan süreç, giderek tüm beyni içine alacaktır. O zaman da unutkanlık, karar alma zorlukları, yanlış yorumlama yapma gibi yakınmalar ortaya çıkacaktır. Daha önce fark etmek ve tanıyı koymak, hem erken tanı yönteminin olmayışı ve hem de kişisel alışkanlıklarımız dolayısı ile olmaz. Hekime ancak günlük yaşamı ciddi olarak etkileyen bulgular olunca gideriz. Hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik tedavi çalışmaları devam etmekle beraber, tam olarak durduran bir tedavi geliştirilememiştir.

Nasıl tedavi ediliyor? Neye dikkat etmeliyim?

Tıbbi tedavi ve cerrahi tedavi diye basitçe ikiye ayrılabilir. İlaçlar ile eksik olan madde yerine konur. Bu durumda ya dopamin verilir ya da dopamin benzeri maddeler verilir. Hastalığın ilk yıllarında tedaviye yanıt çok iyidir, hastalık yok gibidir. Ama yıllar içinde dopamin ihtiyacı artar ve ortaya çıkan diğer değişiklikler ile birlikte iyileşme süreleri kısalır, ilaç sonrasında istenmeyen oynamalar - kıpırdanmalar olur ya da ilaçtan bağımsız aniden ortaya çıkan hareketsizlik durumları gözlenir. Yıllar geçtikçe, hastalık ilerledikçe yürümede ileri yavaşlama, elde günlük yaşamı etkileyen titremeler olur. Artık cerrahi tedaviye sıra gelmiştir. Yöntem sınırlı sayıdaki merkezde yapılmakla birlikte, pahalıdır ve becerikli ellere ihtiyaç duyar. Beyinde hastalık ile ilişkili özel noktalar seçilir. O bölgeler zedelenir (geri döndürülemez) ya da dışarıdan uzatılan tel ve bir özel pil yardımı ile uyartılır (geri döndürülebilir). Bu işlemler yakınmaları düzeltir. Düzenli kontrol ve hekimin önerilerine uyum dikkat edilmesi gereken noktadır.

"Benim babamda vardı. Bende de Parkinson hastalığı olur mu? Bir komşumda Parkinson hastalığına ilaç neden olmuş, böyle bir şey var mı? Kime başvurmalıyım?"
Ailesel geçen formları vardır. Bu formlar çoğunlukla erken yaşta başlar. Sadece bir kişi de var ve sülalede başka kişilerde yok ise ailesel geçiş çoğunlukla yoktur. Tersi durumda genetik incelemelere gereksinim duyulabilir. Bunların yanı sıra ilaçlar da Parkinson hastalığı benzeri durumlara yol açar. Ama bunlar Parkinsonizm adı ile anılır. Parkinsonizme yol açan ilaçlar dışında daha pek çok durum vardır. Tüm bunların tanınması ve gerekli tedavilerinin yapılmasında Nöroloji hekimi doğru tercih olacaktır.



Yazarın Tüm Yazıları
Yaşlılık ve sağlıklı yaşam 25 Mart 2014, Salı
Serebellar hemoraji - Beyincik kanaması 18 Mart 2014, Salı
Damar iltihaplanması - Vaskülit 11 Mart 2014, Salı
Behçet Hastalığı 4 Mart 2014, Salı
Beyin ölümü 25 Şubat 2014, Salı
İnsan sağlığı ve bilgi üretimi 18 Şubat 2014, Salı
Apraksi - Hareketin yapılamaması 11 Şubat 2014, Salı
Spinoserebellar ataksi 28 Ocak 2014, Salı
Epilepsi ve cerrahisi 21 Ocak 2014, Salı
Servikal spondilotik myelopati 14 Ocak 2014, Salı
Temporal arteritis 7 Ocak 2014, Salı
Kapı - Duvar 2 Ocak 2014, Perşembe
Göz felci (Gözde hareket kaybı) 24 Aralık 2013, Salı
Paraneoplastik sendrom 17 Aralık 2013, Salı
Düşük el (Radiyal sinir felci) 10 Aralık 2013, Salı
Status Epileptikus (Nöbet fırtınası) 3 Aralık 2013, Salı
Beynin sağ ve sol yarısı 26 Kasım 2013, Salı
Beyin tümörü ve nöbet geçirme 19 Kasım 2013, Salı
Hekimlikte hastalığı tanıma ve zaman 5 Kasım 2013, Salı
Normal basınçlı hidrosefali (Beynin su toplaması) 26 Ekim 2013, Cumartesi
Ben Multipl Skleroz (MS) hastası mıyım? 11 Ekim 2013, Cuma
İlaçlar ve vücudumuz 1 Ekim 2013, Salı
Beyin ve beyin zarlarının iltihaplanması 17 Eylül 2013, Salı
Davranışlar ve sağlığımız 12 Eylül 2013, Perşembe
Göz hareketleri ve bozuklukları 3 Eylül 2013, Salı
Dirsekte sinir sıkışması - Kubital Tünel Sendromu 20 Ağustos 2013, Salı
Göz kapağı düşmesi - Blefaroptozis 14 Ağustos 2013, Çarşamba
Sınırlar ve canlılık 6 Ağustos 2013, Salı
Siyatik sinir etkilenmesi. 30 Temmuz 2013, Salı
Pozisyon değişmesi ile ortaya çıkan baş dönmesi - BPPV 23 Temmuz 2013, Salı
Sıcaklık, ısı ve bedenimiz 16 Temmuz 2013, Salı
Damar sertliği - Ateroskleroz 10 Temmuz 2013, Çarşamba
Uyku ve baş ağrısı 3 Temmuz 2013, Çarşamba
Sinir çalışma bozukluğu - Periferik Nöropati 26 Haziran 2013, Çarşamba
Beyin çalışmasının yetmezliği - Deliryum 19 Haziran 2013, Çarşamba
Yutma bozukluğu - Disfaji 12 Haziran 2013, Çarşamba
Geçici Bellek Kaybı 4 Haziran 2013, Salı
Ortostatik hipotansiyon 15 Mayıs 2013, Çarşamba
Kulak çınlaması - Tinnitus 7 Mayıs 2013, Salı
Kore - Sydenham koresi 30 Nisan 2013, Salı
Vitamin B12 ve sinir sistemi 23 Nisan 2013, Salı
Doğa, vücudumuz ve enerji dönüşümleri 16 Nisan 2013, Salı
Uykudaki davranış bozuklukları - Parasomniler 11 Nisan 2013, Perşembe
Amyotrofik Lateral Skleroz - ALS 3 Nisan 2013, Çarşamba
Beynimiz ve yaşlanma 27 Mart 2013, Çarşamba
Myelopati - Omurilik etkilenmesi 2 19 Mart 2013, Salı
Myelopati - Omurilik etkilenmesi - 1 11 Mart 2013, Pazartesi
Akut distoni - İlaç ile ortaya çıkan kasılma durumu 5 Mart 2013, Salı
Hemifasiyal spazm - Yüzde ve gözde istenmeyen kasılma durumu 27 Şubat 2013, Çarşamba
Tiroid bezi ve göz hastalığı 23 Şubat 2013, Cumartesi
Ağrı - Beş duyunun cezalandırıcısı 6 Şubat 2013, Çarşamba
Demans - Bunama hastalığı 29 Ocak 2013, Salı
Yalancı tümör sendromu (Psuedotumor cerebri) 22 Ocak 2013, Salı
Karotis damarı daralması - Şah damarı darlığı 15 Ocak 2013, Salı
Uykusuzluk - İnsomni 8 Ocak 2013, Salı
Parkinson hastalığı ve cerrahi tedavisi 1 Ocak 2013, Salı
Bel ağrısı 24 Aralık 2012, Pazartesi
Uykuda nefes durması - Horlama 18 Aralık 2012, Salı
Bayılma (Senkop) 12 Aralık 2012, Çarşamba
Beyin kanaması ve yüksek tansiyon (Hipertansiyon) 4 Aralık 2012, Salı
Ağrı kesici kötüye kullanım baş ağrısı 29 Kasım 2012, Perşembe
Diyabetik nöropati (Şeker hastalığı ve sinir iltihabı) 20 Kasım 2012, Salı
Fibromyalji Sendromu 13 Kasım 2012, Salı
İnflamatuar myopatiler - (Dermatomyozit/Polimyozit) 7 Kasım 2012, Çarşamba
Myastenia Gravis 30 Ekim 2012, Salı
Akut inflamatuar demyelinizan nöropati - GBS (Guillain-Barre Sendromu) 23 Ekim 2012, Salı
Nöbet geçirme - Sara hastalığı (Epilepsi) 16 Ekim 2012, Salı
Optik Nörit 9 Ekim 2012, Salı
İnme - Stroke 3 Ekim 2012, Çarşamba
Botulinum toksini - Distoni 26 Eylül 2012, Çarşamba
Yanan ayaklar - Küçük lif nöropatisi 18 Eylül 2012, Salı
Yüz felci - Fasiyal paralizi 12 Eylül 2012, Çarşamba
Huzursuz Bacaklar Sendromu 4 Eylül 2012, Salı
Trigeminal nevralji 28 Ağustos 2012, Salı
Tek gözde ağrısız - ani görme kaybı (Amarozis Fugax) 21 Ağustos 2012, Salı
Parkinson Hastalığı 14 Ağustos 2012, Salı
El titremesi - Tremor 7 Ağustos 2012, Salı
Sinir Sıkışması - Karpal Tünel Sendromu 31 Temmuz 2012, Salı
Baş ağrısı - Migren (2. bölüm) 24 Temmuz 2012, Salı
Baş ağrısı - Migren (1. bölüm) 17 Temmuz 2012, Salı
Çift görme 10 Temmuz 2012, Salı
Baş dönmesi 3 Temmuz 2012, Salı
Prof. Dr. Kıylıoğlu Çine Madran’da 2 Temmuz 2012, Pazartesi